Relacja z wyjazdowego posiedzenia sejmowej Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, Otwock, 18 listopada 2026 r.

Ponad 80 proc. operacji raka prostaty w Polsce wykonuje się z użyciem robota. W ortopedii – zaledwie kilka procent. Technologia jest ta sama, różni je jedno: decyzja o finansowaniu. O tym, jak sprawić, by innowacje medyczne trafiały do pacjentów szybciej, rozmawiała w Otwocku sejmowa Komisja Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii (CNT). Izba POLMED była aktywnym uczestnikiem posiedzenia, a najważniejsza wiadomość padła z ust przedstawiciela Ministerstwa Zdrowia: resort szykuje zupełnie nową ustawę o ścieżce dla innowacyjnych wyrobów medycznych.

W skrócie

  • Nowa ustawa. Ministerstwo Zdrowia przygotowuje całkowicie nową ustawę o ścieżce wdrażania innowacyjnych wyrobów medycznych. Prekonsultacje już trwają (30 dni), projekt ma powstać w przyszłym roku, a ustawa – zostać przyjęta jeszcze w tej kadencji.
  • Rejestr endoprotezoplastyk. Nowelizacja rozporządzenia jest na ostatnim etapie uzgodnień w RCL; według MZ może zostać podpisana jeszcze w listopadzie.
  • Dane z wyrobów refundowanych mają obowiązkowo trafiać do Domowej Opieki Medycznej. Pierwsze będą systemy CGM – do końca roku.
  • Wspólny front komisji. Komisja CNT zaproponuje Komisji Zdrowia (ZDR) wspólne posiedzenie poświęcone wdrażaniu technologii medycznych.

Ortopedia jako gospodarz

Posiedzenie, prowadzone przez przewodniczącego komisji Bartłomieja Pejo, odbyło się w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym im. prof. Adama Grucy CMKP w Otwocku – największym ośrodku endoprotezoplastyki w Polsce, przy którym działa centrum szkoleniowe z symulatorami i podziemną salą operacyjną. Dyrektor szpitala, prof. Jarosław Czubak, konsultant krajowy w dziedzinie ortopedii i traumatologii narządu ruchu, na wstępie podziękował Izbie POLMED za pomoc przy organizacji spotkania. W sali zasiedli posłowie, lekarze praktycy, przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, NFZ, AOTMiT, Ministerstwa Cyfryzacji i UKE oraz branży wyrobów medycznych.

Diagnoza: innowacje są, ścieżki brak

Arkadiusz Grądkowski

Arkadiusz Grądkowski, prezes Izby POLMED i członek zarządu MedTech Europe, zaczął od sedna problemu. Nowe technologie medyczne w Polsce nie mają przewidywalnej drogi do finansowania publicznego.

„W Polsce nie ma jasnego prawa określającego, jak nowe technologie mają być finansowane przez płatnika. Ta ścieżka jest niesformalizowana, a wystarczyłoby zmienić ustawę o świadczeniach gwarantowanych” – mówił Arkadiusz Grądkowski.

Jak to wygląda w praktyce? Lekarz czy szpital, który chce wprowadzić nową procedurę, składa wniosek do ministra zdrowia bez określonego trybu – i nie wie, co dalej. A. Grądkowski zestawił to z refundacją leków, gdzie terminy, tryb i krąg wnioskodawców są precyzyjnie opisane.

„Minister zdrowia może zrobić z takim wnioskiem, co chce. W przypadku leków jest termin, jest tryb, wiadomo kto i jak. Tego w Polsce brakuje i warto tę sprawę posprzątać” – podkreślił prezes Izby POLMED.

Skutki? Wprowadzenie niektórych technologii do koszyka świadczeń gwarantowanych trwało nawet 10 lat. Najbardziej obrazowy przykład dała jednak robotyka. W leczeniu raka prostaty, odkąd zabieg z użyciem robota stał się w 2022 r. osobnym świadczeniem gwarantowanym, wykonuje się nim 82 proc. operacji. W endoprotezoplastyce kolana, gdzie takiego świadczenia nie ma, jest to około 5 proc.

„Państwo polskie zdecydowało się otworzyć tę ścieżkę i dziś nikt już nie podważa, czy to jest lepsze technologicznie. Jeśli spojrzymy na koszt inkrementalny, wcale nie jest to o wiele droższe od standardowych procedur” – mówił A. Grądkowski.

Prezes Izby POLMED przypomniał też, że branża wyrobów medycznych to w Polsce przede wszystkim małe firmy – ok. 98 proc. producentów to mikroprzedsiębiorstwa – i pokazał przykłady rozwiązań rozwijanych w kraju: od bionicznej protezy ręki, przez algorytmy AI analizujące badania obrazowe i mobilne KTG wykonywane w domu, po hologramy 3D, biomateriał kostny i lekki opatrunek utwardzany wodą. Zaapelował również do posłów o zainteresowanie się losem nowego rozporządzenia w sprawie rejestru endoprotezoplastyk, bo bez danych o wynikach leczenia nie da się mądrze decydować o finansowaniu.

Ortopedia: precyzja co do pół stopnia

Prof. Jarosław Czubak

Prof. J. Czubak pokazał, jak robotyka zmienia endoprotezoplastykę: precyzyjniejsze cięcia i pozycjonowanie implantów, planowanie zabiegu w 3D, mniejsza utrata krwi i mniej uszkodzonych tkanek. Szpital w Otwocku dysponuje trzema robotami kupionymi ze środków Ministerstwa Zdrowia i dwoma wynajmowanymi. Jeden system to wydatek rzędu miliona dolarów, a inwestycja zwraca się w ciągu trzech–pięciu lat. Problem w tym, że zabiegi z użyciem robota nie są w ortopedii dodatkowo finansowane – szpitale pokrywają je z puli przeznaczonej na zwykłą endoprotezoplastykę. Środowisko ortopedów złożyło wniosek o nowy produkt rozliczeniowy; jest po pierwszej ocenie AOTMiT, na razie nie jest ona pozytywna. Prof. J. Czubak wskazał na pułapkę, w którą wpadają innowacje w jego dziedzinie:

„W ortopedii wynik można ocenić po 10–20 latach. Gdybyśmy tak długo czekali na wyniki, żadna innowacja by nie weszła, a świat by nam odjechał” – zauważył prof. Jarosław Czubak.

dr Andrzej Sionek

Nie zabrakło wątku edukacyjnego i sztucznej inteligencji, która – jak mówił profesor – wyraźnie zmniejsza liczbę przeoczonych złamań, najczęstszego błędu diagnostyki obrazowej, a dzięki automatycznej transkrypcji pomaga w dokumentacji. „Młodzi lekarze nie lubią czytać, chociaż powinni, ale też nie lubią pisać” – dodał z uśmiechem.

Dr Andrzej Sionek, prezes Polskiego Towarzystwa Chirurgii Robotycznej Narządu Ruchu, pokazał, jak daleko odjechał już świat. W Australii z użyciem robota zakłada się 40 proc. endoprotez kolana. W zachowawczej Szwecji jeszcze trzy lata temu robotykę stosowały trzy ośrodki, dziś – trzydzieści.

„Rozmawiamy o pół stopnia dokładności i o milimetrach osadzenia implantu. Musimy podążać za światem” – mówił dr Andrzej Sionek.

Prof. Zenon Huczek

Kardiologia: „Nie mamy rejestru”

Prof. Zenon Huczek, przewodniczący Asocjacji Interwencji Sercowo-Naczyniowych Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, przekonywał, że nowe technologie nie muszą oznaczać wyższych wydatków – wcześnie wykonana małoinwazyjna wymiana zastawki zmniejsza ryzyko późniejszych hospitalizacji. Ostrzegł jednak, że po zakończeniu pilotażu Krajowej Sieci Kardiologicznej procedur jest mniej, choć chorych przybywa. Jego najmocniejszy postulat dotyczył danych:

„Wiemy z rejestru amerykańskiego, wiemy z europejskiego, ale my musimy mieć własne dane. Stworzenie rejestrów powiązanych z finansowaniem to nie są duże nakłady” – apelował prof. Zenon Huczek.

Trzy dobre wiadomości z ministerstwa

Najbardziej wyczekiwane było wystąpienie Łukasza Sosnowskiego, dyrektora Departamentu e-Zdrowia w Ministerstwie Zdrowia. Dyrektor zaczął z przymrużeniem oka: nie chciał zniechęcać posłów do składania interpelacji, ale przyniósł odpowiedzi, po których mogą one okazać się zbędne.

Łukasz Sosnowski

Po pierwsze – rejestr. Na apel o rozporządzenie w sprawie rejestru endoprotezoplastyk odpowiedział wprost:

„Nowelizowane rozporządzenie jest na ostatnim etapie uzgodnień w Rządowym Centrum Legislacji i myślę, że jeszcze w tym miesiącu zostanie podpisane przez minister zdrowia. To jest naprawdę końcówka” – zapowiedział Łukasz Sosnowski.

Po drugie – i najważniejsze dla branży – nowa ustawa. Dyrektor Ł. Sosnowski przyznał rację diagnozie przedstawionej przez Izbę POLMED.

„Absolutnie podzielam pogląd, że dzisiaj w Polsce nie mamy realnej ścieżki wdrażania innowacyjnych wyrobów cyfrowych. Nie chcemy robić łatki, która jednym coś da, a inni będą niezadowoleni. Szykujemy całkowicie nową ustawę, która ten obszar będzie regulować” – zadeklarował dyrektor Departamentu e-Zdrowia.

Harmonogram jest ambitny. Prekonsultacje – jak sprecyzował dyrektor pod koniec posiedzenia – już się rozpoczęły i potrwają 30 dni. Resort zaprasza do zgłaszania propozycji wszystkie zainteresowane podmioty. Projekt ustawy ma powstać w przyszłym roku, a jej przyjęcie planowane jest jeszcze w tej kadencji. Prace prowadzone są wspólnie z Departamentem Polityki Lekowej i Farmacji.

Po trzecie – dane z wyrobów medycznych w systemie. W listopadzie rusza w pełni funkcjonalna Domowa Opieka Medyczna, serwis sfinansowany m.in. ze środków KPO i rozwijany przez Centrum e-Zdrowia, skoncentrowany na diabetologii i kardiologii. Dane z finansowanych publicznie wyrobów medycznych mają obowiązkowo trafiać na platformę P1. Pierwsze będą systemy ciągłego monitorowania glikemii – integracja ma się zakończyć do końca roku. Ten sam wymóg ma objąć wyroby, które dopiero zostaną włączone do finansowania publicznego.

„Jeżeli urządzenie jest finansowanie ze środków publicznych, dane historyczne z odczytów pacjentów powinny być dostępne. Przede wszystkim dla pacjenta, zawsze – i to będziemy gwarantować” – mówił Łukasz Sosnowski.

Do systemu będzie można też przesłać dane z urządzeń niemedycznych – wag, ciśnieniomierzy czy smartwatchy – poprzez integrację z Apple Health i rozwiązaniami Google. Lekarz zyska wgląd w pomiary pacjenta także pomiędzy wizytami. Dla producentów wyrobów medycznych to wyraźny sygnał: interoperacyjność i dostęp do danych staną się warunkiem dla publicznego finansowania. Na pytanie posła o rozszerzenie refundacji CGM na kolejne grupy pacjentów dyrektor odpowiedział, że na tę chwilę takich planów nie ma.

Arkadiusz Grądkowski podziękował dyrektorowi za „błyskawiczną odpowiedź” na postulaty, z którymi branża przychodzi od lat.

A co z polskimi firmami?

Od lewej: Piotr Uściński, Katarzyna Czochara

Poseł Piotr Uściński zapytał, jak sprawić, by więcej pieniędzy wydawanych na ochronę zdrowia zostawało w polskich firmach. Prof. J. Czubak podał polskich producentów implantów, których wyroby – jak zapewnił – nie odbiegają jakością od światowych; w traumatologii otwockiego szpitala stanowią ponad połowę stosowanych implantów. Zwrócił jednak uwagę na zatory płatnicze w szpitalach, które uderzają także w polskich producentów.

Prezes Izby POLMED mówił o przyciąganiu do Polski zagranicznych inwestycji produkcyjnych i badawczo-rozwojowych w medtechu, ale też o start-upach, dla których brak ścieżki finansowania bywa barierą nie do przejścia.

„Jeżeli nie będzie jasnej ścieżki finansowania, polski start-up nie przejdzie dalej. Co z tego, że będzie miał fundatora, skoro później nie wie, jak sprzedać” – podsumował Arkadiusz Grądkowski.

Posłanka Katarzyna Czochara dopytywała, co ministerstwo zrobi, by skrócić drogę innowacji do pacjenta. „Dziesięć lat to rzeczywiście bardzo długi okres. Żyjemy w XXI wieku, a to wymaga natychmiastowych działań i zmian” – mówiła.

Co dalej?

Bartłomiej Pejo

Przewodniczący Bartłomiej Pejo zapowiedział, że wnioski z posiedzenia nie zostaną w Otwocku.

„Podejmiemy działania, żeby razem z Komisją Zdrowia usprawnić możliwość wdrażania technologii w polskiej ochronie zdrowia” – zadeklarował przewodniczący komisji.

Komisja Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii zaproponuje Komisji Zdrowia wspólne posiedzenie. To ważne, bo – jak zauważył prezes Izby POLMED – formalnie sprawa leży w kompetencjach Komisji Zdrowia, a cyfryzacja i innowacje w medycynie wymagają spojrzenia obu.

Z perspektywy branży wyrobów medycznych otwockie posiedzenie przyniosło to, o co Izba POLMED zabiega od lat: przyznanie przez Ministerstwo Zdrowia, że realnej ścieżki dla innowacyjnych wyrobów brakuje, i konkretny plan jej stworzenia. Teraz najważniejsze są prekonsultacje. Izba POLMED będzie w nich zabiegać o rozwiązania, które przedstawiła komisji: jasny krąg wnioskodawców i wiążące terminy, standardy jakości dla ośrodków, rejestry wyników leczenia oraz finansowanie, które premiuje efekt zdrowotny, a nie samą procedurę.

Na sali padło pytanie, czy innowacja musi czekać na pacjenta dziesięć lat. Tym razem odpowiedź ministerstwa brzmiała: nie musi – i jest na to plan. Pozostaje dopilnować, by plan stał się prawem.