Jak zapewnić pacjentom dostęp do innowacyjnych wyrobów medycznych i jednocześnie budować stabilny system finansowania? O różnych modelach funkcjonujących w krajach Europy Środkowo-Wschodniej dyskutowali uczestnicy panelu „European perspective of the medical devices industry” w trakcie trzeciego bloku konferencji Izby POLMED „MedTech: Fundament Bezpieczeństwa Zdrowotnego”.

Punktem wyjścia dla dyskusji było omówienie raportu „Overview of Medical Device Reimbursement Systems in Central and Eastern Europe (CEE)”, opracowanego przez koalicję stowarzyszeń MedTech z krajów Europy Środkowo-Wschodniej. W panelu uczestniczyli przedstawiciele branży z Bułgarii, Rumunii, Słowacji, Czech i Chorwacji, a także eksperci z Polski reprezentujący administrację publiczną, organizacje pacjenckie oraz sektor wyrobów medycznych. Spotkanie poprowadził dr Mateusz Mądry (kancelaria DZP).

Wyzwania regionu: niedofinansowanie i opóźniony dostęp do innowacji

Prezentując raport, dr Mateusz Mądry podkreślał, że mimo różnic organizacyjnych kraje Europy Środkowo-Wschodniej mierzą się z bardzo podobnymi wyzwaniami.

„Pacjenci mogą korzystać z wyrobów medycznych tylko wtedy, gdy system jest do tego odpowiednio przygotowany. Potrzebujemy stabilnego finansowania publicznego, przewidywalnych zasad refundacji, szybszych ścieżek dla innowacji i mniejszego obciążenia finansowego pacjentów” – podsumował moderator.

Wśród najważniejszych problemów wskazanych w raporcie znalazły się: niedostateczne finansowanie, duży udział wydatków ponoszonych bezpośrednio przez pacjentów oraz brak przejrzystych i jednolitych ścieżek wprowadzania innowacyjnych wyrobów medycznych do systemów ochrony zdrowia.

Chorwacja stawia na specjalny fundusz dla kosztownych technologii

Jednym z najbardziej interesujących przykładów okazał się model chorwacki, oparty na specjalnym funduszu dla wysokokosztowych wyrobów medycznych (Special Fund for High-Cost Devices).

Jurica Toth, członek zarządu CROMED, podkreślał, że rozwiązanie to pozwoliło zwiększyć dostęp pacjentów do nowoczesnych terapii.

„Każdy wysokokosztowy wyrób medyczny, taki jak TAVI, stymulatory głębokiej stymulacji mózgu czy protezy onkologiczne,  jest finansowany poza systemem DRG (systememrozliczania świadczeń szpitalnych, odpowiednik polskich Jednorodnych Grup Pacjentów – JGP). (…) To rozwiązanie przyniosło realne korzyści zarówno pacjentom, jak i firmom medtech działającym w Chorwacji” – mówił.

Istotnym elementem systemu są także centralne zakupy prowadzone przez ministerstwo zdrowia, które zapewniają przejrzystość cen i równy dostęp do

 technologii niezależnie od wielkości szpitala.

Stabilność systemu w Bułgarii

Tsveta Yotsova, przewodnicząca MedTech Bulgaria, zwracała uwagę, że jednym z największych wyzwań ostatnich lat była niestabilność polityczna, która utrudniała prowadzenie długofalowych reform w ochronie zdrowia. Jej zdaniem kluczowe znaczenie dla rynku wyrobów medycznych ma przewidywalność procesu refundacyjnego.

 

„Najważniejsza jest stabilność i przewidywalność systemu. Raz w roku aktualizowana jest lista wyrobów medycznych, co pozwala uczestnikom rynku planować swoje działania, nawet jeśli proces ten przebiega stosunkowo wolno” – podkreślała.

Przedstawicielka bułgarskiej organizacji branżowej zwróciła również uwagę, że wprowadzanie bardziej sformalizowanych zasad oceny technologii medycznych może poprawić przejrzystość systemu, choć jednocześnie wymaga zachowania równowagi, aby nie ograniczać dostępu do nowych wyrobów i innowacyjnych rozwiązań.

Słowacja i Czechy stawiają na transparentność

Zdaniem Vladimira Miciety, prezesa SK+MED, największą wartością słowackiego systemu jest przejrzystość.

„Transparentność tworzy przejrzyste otoczenie. Widać, jakie produkty trafiają na rynek i jakie już na nim są, jakie są składane wnioski i jak wyglądają dane dotyczące finansowania. To daje bardzo dobrą wiedzę o rynku i pozwala lepiej planować rozwój” – podkreślał.

Z kolei Miroslav Palat, prezes CzechMed, zwracał uwagę na stabilność finansowania, ale jednocześnie krytykował zbędne bariery administracyjne.

„Dostawcy mierzą się z wieloma niepotrzebnymi procedurami i utrudnieniami wejścia na rynek. Obawiam się, że wraz z nowymi regulacjami proces ten może stać się jeszcze bardziej skomplikowany” – oceniał.

Rumunia rozwija finansowanie robotyki medycznej

Ciekawym przykładem wspierania innowacji jest Rumunia, która uruchomiła specjalny mechanizm finansowania chirurgii robotycznej w szpitalach publicznych.

Paul Radu, wiceprezes AFPM, wskazywał, że rozwiązanie powstało dzięki współpracy organizacji branżowych i administracji publicznej.

„Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się finansować materiały eksploatacyjne, serwis i utrzymanie systemów robotycznych. Chcemy, aby nowoczesne technologie były dostępne również w szpitalach publicznych, a nie tylko prywatnych” – mówił.

Podkreślał również znaczenie środków europejskich.

„Fundusze unijne dały szpitalom nowy oddech. Dlatego już dziś musimy zabiegać o to, aby w kolejnej perspektywie finansowej zdrowie pozostało jednym z priorytetów Unii Europejskiej” – zaznaczał.

Pacjent potrzebuje wyrobu medycznego już na etapie rehabilitacji

Perspektywę pacjentów przedstawił Robert Jagodziński, prezes Fundacji Aktywnej Rehabilitacji FAR. Zwracał uwagę, że dla wielu osób wyrób medyczny decyduje nie tylko o procesie leczenia, lecz także o jakości codziennego życia.

„Najlepszy wyrób medyczny powinien być elementem rehabilitacji już od samego początku, a pacjent powinien opuszczać szpital wyposażony w sprzęt, który pozwoli mu funkcjonować i odzyskiwać samodzielność” – podkreślał.

Jednocześnie wskazywał na pozytywne zmiany ostatnich lat, takie jak rozszerzenie list refundacyjnych, zwiększenie liczby kategorii wózków inwalidzkich oraz cyfryzację procesu zatwierdzania zleceń.

Ministerstwo Zdrowia zapowiada większe zmiany dla rynku wyrobów medycznych

Jednym z najważniejszych momentów dyskusji była deklaracja Mateusza Oczkowskiego, dyrektora Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia, dotycząca przyszłych zmian legislacyjnych.

„Wyrób medyczny zasługuje na większą nowelizację. Końcówka 2026 roku może być początkiem prac nad kompleksowym uporządkowaniem tego rynku, zarówno w obszarze wyrobów refundowanych, jak i wyrobów wydawanych na zlecenie czy rozwiązań cyfrowych” – zapowiedział.

Dyrektor Oczkowski podkreślał również potrzebę czerpania z doświadczeń innych państw regionu.

„Niektóre rozwiązania słowackie czy czeskie są bardzo interesujące i mogą być dla nas inspiracją przy projektowaniu nowych mechanizmów finansowania” – wskazywał.

Potrzebne szybsze wdrażanie innowacji

Joanna Miros, członkini zarządu Izby POLMED, zwracała uwagę na konieczność przyspieszenia procesu wdrażania nowych technologii.

„Cykl życia produktów jest coraz krótszy, a nasz system pozostaje w tyle. Musimy patrzeć nie tylko na koszt tu i teraz, ale na wartość, jaką dana technologia przynosi w całym procesie leczenia” – podkreślała.

Jako przykład skutecznego dialogu pomiędzy administracją, organizacjami pacjenckimi i producentami wskazała wdrożenie programu badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy.

Nowa ścieżka dla innowacyjnych wyrobów medycznych?

Katarzyna Kędzior, Kierownik Działu Standaryzacji Świadczeń Zdrowotnych, z Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji przypomniała wnioski z raportu dotyczącego finansowania innowacyjnych, w szczególności cyfrowych, wyrobów medycznych.

„Jednym z proponowanych rozwiązań jest czasowe, warunkowe finansowanie nowych technologii przez okres 12, 24 lub 36 miesięcy, z możliwością podziału ryzyka pomiędzy państwo a producenta” – wyjaśniała.

Ekspertka podkreślała również, że Polska może korzystać z doświadczeń państw takich jak Niemcy czy Francja, jednocześnie unikając błędów popełnionych podczas wdrażania tamtejszych systemów.

Bezpieczeństwo zdrowotne elementem bezpieczeństwa państwa

Konferencję podsumował Wiesław Szczepański, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, który podkreślał, że bezpieczeństwo zdrowotne stanowi jeden z fundamentów bezpieczeństwa państwa.

„Nie ma bezpiecznego państwa bez bezpieczeństwa zdrowotnego. Każdy pacjent potrzebuje opieki zdrowotnej, dobrego sprzętu, nowoczesnych technologii i wykwalifikowanej kadry medycznej” – mówił wiceminister.

Wskazywał również, że doświadczenia płynące z obecnej sytuacji geopolitycznej wymagają przygotowania systemu ochrony zdrowia na różne scenariusze kryzysowe.

„Polskie szpitale muszą być przygotowane na każdą ewentualność. Muszą być dobrze wyposażone, dysponować nowoczesną technologią i odpowiednio przygotowaną kadrą, ponieważ bezpieczeństwo zdrowotne jest nierozerwalnie związane z bezpieczeństwem wewnętrznym i obronnością państwa” – podkreślał.

Wiceminister zwrócił również uwagę na rolę innowacyjnych technologii medycznych w rozwoju współczesnej medycyny, wskazując, że rozwiązania takie jak chirurgia robotyczna czy operacje wykonywane na odległość mogą w przyszłości odgrywać istotną rolę również w sytuacjach kryzysowych i działaniach związanych z ochroną ludności.

Wspólny dialog jako fundament zmian

Dyskusję podsumował prezes Izby POLMED Arkadiusz Grądkowski, podkreślając znaczenie współpracy administracji, ekspertów, organizacji pacjenckich i branży.

„Najważniejsze jest to, że potrafimy wspólnie rozmawiać i wypracowywać rozwiązania. Efekty tej pracy muszą być widoczne zarówno po stronie administracji, jak i po stronie rynku, bo wszyscy odpowiadamy za dostępność i rozwój systemu ochrony zdrowia” – podsumował.

Wnioski płynące z panelu pokazały, że choć kraje Europy Środkowo-Wschodniej stosują różne modele finansowania wyrobów medycznych, mierzą się z podobnymi wyzwaniami. Jednocześnie doświadczenia sąsiadów mogą stanowić cenne źródło inspiracji dla planowanych zmian w Polsce, szczególnie w kontekście zwiększania dostępu do innowacyjnych technologii medycznych i budowy bardziej przejrzystego systemu refundacyjnego.

Raport dostępny do pobrania

Dyskusja podczas trzeciego bloku konferencji była jednocześnie oficjalną premierą raportu „Overview of Medical Device Reimbursement Systems in Central and Eastern Europe (CEE)”, przygotowanego przez organizacje branżowe zrzeszone w koalicji stowarzyszeń MedTech z krajów Europy Środkowo-Wschodniej.

Publikacja przedstawia i porównuje systemy finansowania oraz refundacji wyrobów medycznych w Bułgarii, Chorwacji, Czechach, Polsce, Rumunii i Słowacji, wskazując zarówno dobre praktyki, jak i wspólne wyzwania regionu związane z dostępem pacjentów do innowacyjnych technologii medycznych.

Raport można przeczytać POD TYM LINKIEM.